الفيض الكاشاني
481
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
چيزى از آنها را مشاهده نمىكنم ، بانگ آسيا را مىشنوم و آرد نمىبينم . علم به او پاسخ داد : در آنچه ذكر كردى راست گفتى ، ليكن سرمايهات اندك و توشهات كم و مركبت ضعيف و خطرات راهى كه رو به سوى آن دارى بسيار است . پس صلاح تو آن است كه بازگردى و آنچه در آنى فروگذارى كه اين بلند جا آشيانهء تو نيست از آن فرود آى كه : هر كسى را بهر چيزى ساختند . و اگر ميل دارى اين راه را به پايان برى و به مقصد رسى به من گوش فرا ده و دل را آمادهء آن كن : بدان عواملى كه در راه تو است سه است : 1 - عالم ملك و شهود : كاغذ ، مركّب ، قلم و دست از اين عالم است و از منازل آن به آسانى گذشتهاى . 2 - عالم ملكوت : آن وراى من است و چون از من بگذرى به منازل آن مىرسى ، و در آن بيابانهاى پهناور و كوههاى سر برافراشته و درياهاى غرق كننده است ؛ و نمىدانم چگونه در آنها بسلامت خواهى ماند . 3 - عالم جبروت : و آن ميان عالم ملك و شهود و عالم ملكوت است ، و از آن سه منزل را پيمودهاى . چه اوّل آنها منزل قدرت و ارادهء و علم است و آن در ميان جهان ملك و جهان ملكوت است ، زيرا راه جهان ملك آسانتر و راه جهان ملكوت دشوارتر است . عالم جبروت كه ميان عالم ملك و عالم ملكوت است به كشتيى شبيه است كه ميان زمين و آب باشد ، چه آن نه به حدّ آب داراى اضطراب و تلاطم است و نه به اندازهء زمين داراى سكون و ثبات . هر كس بر روى زمين راه مىرود در عالم ملك و شهود گام بر مىدارد ، و اگر نيروى بيشترى داشته باشد و بتواند سوار كشتى شود مانند كسى كه در عالم جبروت راه مىرود ، و اگر نيرويش به آن اندازه رسد كه بتواند بدون كشتى بر روى آب قدم بردارد مانند كسى است كه بدون درماندگى در عالم ملكوت راه رود . تو اگر نمىتوانى بر روى آب راه روى بازگرد كه از زمين گذشتهاى و كشتى را پشت سر گذاشتهاى و در پيش روى تو جز آب صاف باقى نمانده است . عالم ملكوت با مشاهدهء قلم آغاز مىگردد و با قلم علم و مراتب يقين كه با آن مىتوان بر روى آب رفت نوشته مىشود . آيا نشنيدهاى كه پيامبر خدا ( ص ) به هنگامى كه به آن حضرت گفته شد : عيسى ( ع ) بر روى آب مىرفت ، فرمود : « اگر يقين او زيادتر